AI kadrlar bumerangi: kompaniyalar neyrotarmoqlar o'rniga xodimlarni qaytarmoqda

Sun'iy intellekt texnologiyalarini joriy etish natijasida boshlangan ommaviy qisqartirishlar kutilmagan «kadrlar bumerangi» fenomenini keltirib chiqardi. Challenger, Gray & Christmas kompaniyasi tadqiqotiga ko'ra, 2026 yil may oyida ish beruvchilar AQShdagi qisqartirishlarning deyarli 40 foiziga AI sabab bo'lganini bildirgan, biroq hozirda teskari tendentsiya kuzatilmoqda.

SHL kompaniyasining AQSh va Buyuk Britaniyadagi 1000 dan ortiq xodimlar o'rtasida o'tkazgan so'rovi shuni ko'rsatdiki, deyarli har beshinchi respondent avval sun'iy intellekt bilan almashtirilib, keyinchalik kompaniyaga qayta taklif qilingan. Orgvue tahliliy firmasi ham shunga o'xshash raqamlarni keltiradi: AI tufayli xodimlarini qisqartirgan tashkilotlarning 32 foizi oxir-oqibat mutaxassislarni qaytadan yollashga majbur bo'lgan.

• 2026 yil may oyida AQShda ish beruvchilar qisqartirishlarning 40 foiziga AIni asosiy sabab qilib ko'rsatgan.
• Taxminan har beshinchi xodim sun'iy intellekt sababli bo'shatilib, keyin yana ishga qaytarilgan.
• Ford va Amazon kabi yirik kompaniyalar ham qisqartirilgan xodimlarni qayta yollashga majbur bo'lgan.
• AI tufayli xodimlarini qisqartirgan kompaniyalarning 32 foizi xodimlarni qayta yollagan.

Sun'iy intellektni joriy etishdagi xatolar

Harvard biznes maktabi professori Jozef Fullerning tushuntirishicha, kompaniyalar AIni boshqa har qanday dasturiy ta'minotni ishga tushirish bilan adashtirib, xarajatlarni qisqartirishga uringan. Aslida sun'iy intellekt insonning kontekstli intellekti, ya'ni uning muammoni tushunish qobiliyati bilan birgalikda eng yuqori foyda keltiradi.

SHL vakili Lyusi Bomontning ta'kidlashicha, sun'iy intellekt biznesni, mijozlarni tushunadigan, empatiya va sog'lom fikrga ega bo'lgan odamlarni to'liq almashtira olmaydi. Kompaniyalar odamlardan qutulishga shoshilganliklarini keyinchalik anglab yetishdi.

Xodimlarning yangi talablari va ishonchning yo'qolishi

Qisqartirilgan xodimlarning aksariyati qaytishga tayyor, biroq ular qat'iy talablarni qo'ymoqda. SHL so'roviga ko'ra, respondentlarning deyarli yarmi sezilarli darajada yuqori maosh talab qiladi, 43 foizi ish joyini saqlab qolish bo'yicha yozma kafolatlar istaydi, 40 foizi esa rahbariyatdan uzr so'rashni talab qilmoqda.

Bomontning fikricha, qisqartirishlar xodim va ish beruvchi o'rtasidagi psixologik shartnomani buzgan va ishonchga putur yetkazgan. Shuning uchun shunchaki qayta yollash jamoadagi ma'naviy muhit va korporativ madaniyatni tiklash uchun yetarli emas.

Mehnat bozoridagi moslashuvchanlik

Mehnat bozorida o'z o'rnini saqlab qolish uchun xodimlar ko'nikmalarni rivojlantirmoqda: respondentlarning 44 foizi sun'iy intellekt vositalarini o'zlari o'rganmoqda, 42 foizdan ortig'i esa AI almashtirishi qiyin bo'lgan soha ko'nikmalarini oshirmoqda.

Biznes uchun asosiy xulosa shundan iboratki, sun'iy intellekt faqat xarajatlarni qisqartirish uchun emas, balki faoliyatni optimallashtirish va xodimlar uchun yangi imkoniyatlar yaratish uchun ishlatilishi kerak.