Michigan mahbuslarni xavflilik darajasi bo‘yicha saralash uchun sun'iy intellektni joriy qilmoqda

Michigan shtati tuzatish ishlari departamenti qamoqxonalarda mahbuslarni taqsimlash uchun Recidiviz nomli notijorat tashkilot dasturiy ta'minotini sinov tariqasida ishga tushirmoqda. Aslida Google loyihasi sifatida boshlangan ushbu tizim jinoiy odil sudlov ma'lumotlarini standartlashtirishga mo‘ljallangan. Dekabr oyidan boshlab erkaklar koloniyalarida mahbuslar xavflilik darajasi bo‘yicha sinflashtirila boshlaydi.

• Dekabrdan boshlab Michigan qamoqxonalarida Recidiviz dasturi sinovdan o‘tkaziladi.
• Tizim mahkumlarni rejim va reabilitatsiya dasturlariga qarab beshta darajaga bo‘ladi.
• Rasmiylar bashorat aniqligi 30% ga oshishini da'vo qilmoqda, biroq metodika yashirin.
• Mutaxassislar algoritmdagi irqiy va ijtimoiy xatarlardan xavotirda.

Yangi tizimning ishlash prinsipi va komissiyalar o‘rnini egallashi

Ilari bunday qarorlar qamoqxona boshlig‘i tomonidan tayinlanadigan xodimlar komissiyasi tomonidan qabul qilar edi. Endilikda esa mahkumlarni joylashtirishni optimallashtirishda sun'iy intellekt asosiy omilga aylanadi. Dastur mahbuslarning butun muddat davomida qaysi muhitda saqlanishi va qanday reabilitatsiya dasturlariga jalb etilishini beshta rejim darajasi bo‘yicha belgilaydi.

Departament vakillarining ta'kidlashicha, sun'iy intellekt zo‘ravonlik xavfini bashorat qilishni taxminan 30 foizga yaxshilaydi. Biroq, bu baholash qanday ma'lumotlar bazasiga asoslanib olingani hozircha oshkor etilmayapti. Bu esa jamiyatda va mutaxassislar orasida haqli savollarni tug‘dirmoqda.

Algoritmik xolisizlik muammosi va o‘tmishdagi xatolar

Penitensiar tizimda sun'iy intellektning qo‘llanilishi avval ham turli muammolarga sabab bo‘lgan. Masalan, Luizianadagi ProPublica surishtiruvi shuni ko‘rsatdiki, shunga o‘xshash dastur 70 yoshli ko‘zi ojiz, nogironlar aravachasidagi va intizomli mahbusni o‘rtacha xavfli deb topib, uning muddatidan oldin ozod etilishiga to‘sqinlik qilgan.

Garchi Michigandagi dastur ozod qilish masalasiga emas, balki korpuslar bo‘yicha taqsimlashga qaratilgan bo‘lsa-da, ekspertlar xavotir bildirmoqda. Tarixiy ma'lumotlardagi ijtimoiy-iqtisodiy va irqiy tafovutlar algoritmga singib ketishi adolatsizlikni yanada kuchaytirishi mumkinligi aytilmoqda.

Dasturning maqsadlari va shaffoflik yetishmovchiligi

Recidiviz tashkiloti o‘z missiyasini ta'lim dasturlari, qayta tayyorlash yoki ozodlikka huquqi bor shaxslarni aniqlash hamda vaqtinchalik uy-joy va bandlik resurslarini muvofiqlashtirish deb ta'riflaydi. Tizim mahkumlarga yordam berishni maqsad qilgan bo‘lsa-da, uning ishlash mexanizmlari to‘liq yopiqligicha qolmoqda.

Mustaqil tekshiruvlarning yo‘qligi va ma'lumotlarni yig‘ish tafsilotlari sir tutilishi bu algoritm haqiqiy reabilitatsiya vositasiga aylanadimi yoki kamsitishning yangi mexanizmi bo‘lib qoladimi, degan savolni ochiq qoldirmoqda. IT va huquqshunoslik olami bu tajribaning natijalarini diqqat bilan kuzatib bormoqda.