AQSh Oliy sudi Apple va Epic Games ishi bo'yicha tinglov sanasini belgiladi

AQSh Oliy sudi Apple kompaniyasining Epic Games bilan uzoq yillik sud jarayonidagi apellyatsiyasi bo'yicha rasman og'zaki muhokama sanasini belgiladi. 2020-yilda boshlangan ushbu huquqiy qarama-qarshilik App Store ilovalar do'konidagi qoidalar va komissiyalarga oid eng yirik ishlardan biri bo'lib qolmoqda.

• Mojaro 2020-yilda Fortnite o'yini muqobil to'lov tizimi uchun App Store'dan chiqarib yuborilgach boshlangan.
• Sud Apple'ga tashqi havolalarga ruxsat berishni buyurdi, biroq kompaniya 27% gacha komissiya joriy qildi.
• 2025-yil aprelida sud Apple'ni sud qaroriga hurmatsizlik qilganlikda aybdor deb topdi.
• Oliy sud mazkur apellyatsiya bo'yicha tinglovlarni 2027-yil 11-yanvarga belgiladi.

Sud jarayonining kelib chiqish tarixi

2020-yilda Epic Games o'zining Fortnite o'yiniga App Store to'lov tizimini chetlab o'tuvchi muqobil to'lov usulini qo'shgach, Apple uni o'z do'konidan olib tashlagan edi. Shundan so'ng Epic Games monopoliyaga qarshi sudga murojaat qildi. Keyingi yili sudya Ivonn Gonsales Rojers Apple foydasiga qaror chiqargan bo'lsa-da, kompaniyaga dasturchilarga App Store tashqarisidagi muqobil to'lov variantlarini ko'rsatishni taqiqlamaslik majburiyatini yukladi.

Natijada Apple tashqi xarid havolalariga ruxsat berdi, ammo ular orqali amalga oshirilgan tranzaksiyalar uchun 27% gacha komissiya belgilab, qo'shimcha cheklovlar qo'ydi. Epic Games bu qoidalarga qarshi chiqdi va 2025-yil aprelida sud Apple'ni asl taqiqni buzgani uchun fuqarolik darajasidagi hurmatsizlikda aybdor deb topdi. Shundan beri Apple AQShda tashqi xaridlar uchun komissiya olmayapti, biroq mazkur qaror ustidan shikoyat qilishda davom etmoqda.

Oliy suddagi muhokama va tomonlarning pozitsiyasi

Apellyatsiya sudyalari qaroridan keyin Apple ishni AQSh Oliy sudiga olib chiqdi. Iyun oyida Oliy sud Apple'ning asl sud taqiqida to'g'ridan-to'g'ri ko'rsatilmagan harakatlar uchun javobgarlikka tortilishi mumkinmi yoki yo'qmi, shuni ko'rib chiqishga rozi bo'ldi. Muhimi, Oliy sud faqat sudga hurmatsizlik masalasini ko'rib chiqadi, tashqi xaridlar uchun qancha komissiya olinishi mumkinligi esa alohida ko'rib chiqilmoqda.

E'lon qilingan jadvalga ko'ra, og'zaki munozaralar 2027-yil 11-yanvar, dushanba kuniga belgilandi. Sentyabr oyida Apple o'zining dastlabki hujjatini taqdim etib, asl taqiqda komissiya olish to'g'ridan-to'g'ri taqiqlanmagani uchun ayblov bekor qilinishi kerakligini ta'kidladi. AQSh Adliya vazirligi ham ishga aralashib, kompaniyaning ayrim vajlarini qo'llab-quvvatladi, biroq dizayn cheklovlari bo'yicha quyi sudlar haqligini bildirdi.

Yakuniy qarorning ahamiyati

Tinglovga qadar tomonlar yana ayrim hujjatlarni taqdim etishi kerak: Epic Games o'z javobini 13-noyabrgacha, Apple esa o'zining oxirgi javobini 14-dekabrgacha topshirishi lozim. Shundan so'ng Oliy sud yakuniy qaror chiqarishga yaqinlashadi.

Bu jarayon O'zbekiston va boshqa davlatlardagi dasturchilar va IT-biznes uchun ham muhim ahamiyatga ega, chunki u yirik platformalarning muqobil to'lovlar va komissiyalar ustidan qanday huquqiy nazorat o'rnatishi mumkinligiga aniqlik kiritadi.