Operation Ghostbusters: sun'iy intellekt yordamida $200 mln o'g'irlandi

AQSh Adliya vazirligi Federal talabalar yordami dasturini nishonga olgan yirik firibgarlik sxemasiga qarshi kurash bo'yicha Operation Ghostbusters operatsiyasining dastlabki natijalarini e'lon qildi. Jinoyatchilar kollejga bormagan maktab bitiruvchilarining shaxsiy ma'lumotlarini o'g'irlab, ularning nomidan talabalar uchun ajratilgan kreditlarga ariza topshirishgan.

• Moliyaviy zarar: AQSh hukumati onlayn kollej davomatini soxtalashtirish bilan bog'liq bu faoliyat tufayli 200 million dollardan ortiq mablag' yo'qotgan.
• Sun'iy intellektning roli: firibgarlar soxta talabaning darslarga qatnashishini ta'minlash va tizimni aldash uchun sun'iy intellektdan foydalanishgan.
• Xalqaro ko'lam: FXXning 26 ta bo'limi va 40 dan ortiq ochiq ishlar doirasida mablag'lar chet elga yo'naltirilgani aniqlangan.

Firibgarlik sxemasi va tergov tafsilotlari

AQShdagi bir nechta jamoat kollejlari va universitetlari Federal talabalar yordami (FAFSA) dasturida firibgarlik alomatlarini ilk bor 2021-yilda seza boshlagan edi. O'qishga kirmasdan to'g'ridan-to'g'ri ishga joylashgan yoshlarning shaxsiy ma'lumotlari yordamida rasmiylashtirilgan kreditlar ularning zimmasiga o'zlari bilmagan holda ulkan qarzdorlikni yuklagan. O'quv yurtlariga yetib bormagan ortiqcha mablag'lar esa jinoyatchilarning bank hisob raqamlariga o'tkazilib, xorijga chiqarib yuborilgan.

AQSh Ta'lim vazirligi Bosh inspektori idorasi bu ishni FXXning Richmonddagi bo'limiga yuborgan. Hozirda 20 ta prokuratura va FXXning 26 ta dala bo'limi 40 dan ortiq ochiq firibgarlik ishlarini tergov qilmoqda. Rasmiylar ushbu keng ko'lamli sa'y-harakatlarni Operation Ghostbusters deb nomladilar.

Dastlabki hibsga olishlar va xalqaro iz

Operatsiyaning birinchi bosqichida besh nafar shaxs jinoiy javobgarlikka tortildi. Adliya vazirligining Milliy firibgarlikka qarshi kurash bo'limi rahbar o'rinbosari Kolin M. Makdonaldning so'zlariga ko'ra, Kenya fuqarolari tarmog'i bilan bog'liq kriptovalyuta aktivlaridan 750 ming dollardan ortig'i musodara qilingan. Bu Keniyada Amerika soliq jinoyatlariga aloqador kriptovalyutani xalqaro miqyosda musodara qilishning ilk bunday holatidir.

Hukumat vakillari agar kimdir amerikaliklarning shaxsiy ma'lumotlarini yoki soliqlarni o'g'irlasa, qayerda bo'lishidan qat'i nazar — Nebraskada, Nyu-Jersida, Virjiniyada yoki Nayrobida bo'lsin, albatta topilib jazolanishini qat'iy ta'kidladilar.

Sun'iy intellektning zamonaviy jinoyatlardagi o'rni

Raqamli texnologiyalar va sun'iy intellektning rivojlanishi jinoyatchilarga yanada murakkab va yirik miqyosdagi firibgarliklarni amalga oshirish imkonini bermoqda. Masalan, ilgari Bрэд Питт qiyofasidagi soxta surat yordamida bir ayoldan 850 ming dollar o'zlashtirilgan bo'lsa, yirik guruhlar ham o'z maqsadlari uchun sun'iy intellektdan foydalanmoqda. Xususan, Shimoliy Koreya ishchilarining G'arb kompaniyalariga joylashishida sun'iy intellektdan foydalangani haqida xabarlar mavjud.

AQSh hukumati talabalar krediti firibgarligiga qarshi avtomatlashtirilgan tizimlarni joriy etmoqda. Biroq, shaxsni tasdiqlash jarayonidagi qo'shimcha qiyinchiliklar va noto'g'ri xabarlar mamlakatdagi eng zaif va yordamga muhtoj talabalarga salbiy ta'sir ko'rsatmoqda.

O'zbekiston va mintaqa uchun ahamiyati

Mazkur holat sun'iy intellekt texnologiyalaridan kiberjinoyat maqsadlarida foydalanish qanchalik xavfli tus olayotganini ko'rsatadi. Ta'lim va moliyaviy xizmatlarni raqamlashtirish jarayonida shaxsni identifikatsiya qilish tizimlarini kuchaytirish va xalqaro kiberxavfsizlik hamkorligini rivojlantirish har qanday davlat, jumladan, Markaziy Osiyo mamlakatlari uchun ham muhim ahamiyat kasb etadi.