Natriy-ion batareyalar narx bo'yicha LFP darajasiga yaqinlashmoqda

Natriy-ion batareya texnologiyasi tijorat ishlab chiqarish bosqichiga kirib, ta'minot zanjirlarini diversifikatsiya qilish, past haroratlarda barqaror ishlash va egalik qilishning umumiy qiymatini pasaytirish evaziga litiy-ion batareyalarga jiddiy raqib bo'lmoqda. Wood Mackenzie tahliliga ko'ra, hozirning o'zida umumiy hajmi 70 GVt·soatdan oshadigan yetkazib berish shartnomalari imzolangan.

• Natriy-ion texnologiyalari stasionar energiya saqlash tizimlari uchun litiyga asoslangan muqobillarning eng istiqbollisi hisoblanadi.
• Yetakchi ishlab chiqaruvchilar 2026-yil oxirigacha LFP batareyalari bilan narx tengligiga erishishni rejalashtirmoqda.
• Natriy-ion batareyalarning global o'rtacha narxi hozirda $229/kWh ni tashkil etadi (LFP uchun esa bu ko'rsatkich $200/kWh).
• Xitoy tijoratlashtirishda yetakchi: BYD 30 GVt·soat quvvatga ega bo'lishni, CATL esa 2026-yil oxirigacha 1 GVt·soat yetkazib berishni maqsad qilgan.

Bozor istiqbollari va narx tengligi muddatlari

Xitoy, AQSh, Germaniya va Hindiston bozorlarini o'rgangan tadqiqot natriy-ion batareyalarni energiya saqlash tarmoqlarida litiy texnologiyalariga eng yaxshi muqobil sifatida ko'rsatmoqda. Asosiy ishlab chiqaruvchilar 2026-yil oxiriga kelib yacheyka darajasida litiy-temir-fosfat (LFP) batareyalari bilan tannarx bo'yicha tenglashishi kutilmoqda. Biroq modul va tizim darajasidagi to'liq tenglik 2030-yildan keyingina yuzaga kelishi taxmin qilinmoqda.

Bu borada Xitoy yaqqol peshqadamlik qilmoqda. BYD kompaniyasi natriy-ion batareyalar ishlab chiqarish quvvatini 30 GVt·soatga yetkazishni rejalashtirgan bo'lsa, CATL 2026-yil oxirigacha 1 GVt·soatdan ortiq mahsulot jo'natishni ko'zlamoqda. Xitoy, AQSh va Yevropada allaqachon yetkazib berish shartnomalari tuzilgan bo'lsa, Hindistonda bu yo'nalish hali boshlang'ich sinov bosqichida turibdi.

Iqtisodiy ko'rsatkichlar va texnik afzalliklar

Hozirgi vaqtda natriy-ion batareyalarning boshlang'ich narxi LFP batareyalariga qaraganda biroz yuqori bo'lib, global o'rtacha ko'rsatkich $229/kWh ni tashkil etadi (LFP uchun esa $200/kWh). Shunga qaramay, Wood Mackenzie hisob-kitoblariga ko'ra, 20 yillik loyiha davomida natriy-ion tizimlari egalik qilishning umumiy qiymatini 21% gacha tejash imkonini berishi mumkin. Bu ustunlik quvvatni kengaytirish sikllarining yo'qligi va past ekspluatatsiya xarajatlari bilan izohlanadi.

Xomashyo ta'minoti xavfsizligi, xizmat qilish muddati va kengroq ishchi harorat oralig'i natriy-ion texnologiyasining asosiy afzalliklari sirasiga kiradi. Ayniqsa, sovuq iqlim sharoitida litiy-ion batareyalardan farqli o'laroq qo'shimcha termal boshqaruv tizimlarini talab qilmasligi uni juda qulay qiladi.

Davlat siyosati va tartibga solish mexanizmlari

Sanoat va savdo siyosati har xil turdagi batareyalarning raqobatbardoshligida hal qiluvchi rol o'ynayotir. 2026-yil iyul oyida Xitoy litiy-ion batareyalarga iste'mol solig'ini qayta joriy etdi, ammo natriy-ion batareyalarni 2028-yil oxirigacha bunday soliqlardan ozod qildi. AQShda esa Xitoydan keltiriladigan energiya saqlash yacheykalariga taxminan 58% lik bojlar va ichki ishlab chiqarishni rag'batlantiruvchi soliq kreditlari joriy etilgan.

Yevropada Yevropa Ittifoqining batareyalar bo'yicha reglamenti talablari muayyan xomashyoga qaramligi kam bo'lgan zanjirlarni qo'llab-quvvatlaydi. Hindiston esa 1,25 milliard dollarlik rag'batlantirish dasturi va uskunalarni olib kirishda soliq imtiyozlari orqali o'z ichki ishlab chiqarishini rivojlantirmoqda. Mutaxassislar fikricha, 2030-2035 yillar natriy-ion batareyalarning to'liq iqtisodiy raqobatbardoshligiga erishishida hal qiluvchi davr bo'ladi.