Quyoshda ulkan tuynuk ochildi: kuchli magnit bo'ronlari kutilmoqda

Quyosh yuzasida hajmi taxminan bir million kilometrga yetadigan ulkan koronal tuynuk aniqlandi. Fazoviy apparatlar tomonidan 5-noyabr kuni qayd etilgan ushbu hodisa joriy yildagi eng yiriklaridan biri bo'ldi. Ushbu hududda plazma harorati va zichligi keskin past bo'lganligi sababli, u koinot tasvirlarida qorong'i o'pqon shaklida aks etmoqda.

• Koronal tuynukning kengligi qariyb 1 million kilometrni tashkil etadi.
• Plazma shamoli tezligi soniyasiga 1000 km gacha yetishi mumkin.
• Quyosh shamolining Yer magnitosferasiga ta'siri 6-noyabrdan 7-noyabrga o'tar kechasi boshlanadi.
• Magnit maydonining to'liq barqarorlashuvi faqat 13–14-noyabr kunlariga borib kutilmoqda.

Koronal tuynuk qanday paydo bo'ladi?

Koronal tuynuklar — Quyosh toji sohasidagi magnit chiziqlari ochiq bo'lgan maxsus zonalardir. Harorat va zichlikning pasayishi sababli bu hududlar deyarli nur tarqatmaydi va yulduz sathida ulkan qora tuynukdek ko'rinadi. Ushbu hodisa Quyoshdan Yerga keladigan umumiy yorug'lik va issiqlik miqdoriga to'g'ridan-to'g'ri ta'sir ko'rsatmaydi, ammo kosmik ob-havoni keskin o'zgartirish quvvatiga ega.

Ochiq magnit maydon chiziqlari orqali plazma erkin tarzda ochiq fazoga otilib chiqadi va Quyosh shamoli oqimlarini hosil qiladi. Ularning harakat tezligi soniyasiga yuzlab kilometrdan 1000 km/s gacha yetishi mumkin. Mazkur tezyurar zarralar oqimi Yerning magnit qalqoni bilan to'qnashganda, sayyoramizda geomagnit tebranishlar va kuchli magnit bo'ronlari yuzaga keladi.

Bo'ron qachon boshlanadi va qancha davom etadi?

Mutaxassislarning tahlillariga ko'ra, tezlashgan Quyosh shamoli 6-noyabrdan 7-noyabrga o'tar kechasi Yer magnitosferasiga yetib keladi. Eng sezilarli magnit bo'roni plazma oqimining sayyoramiz himoya qobig'i bilan dastlabki to'qnashuvi paytida kutilmoqda.

Ushbu oqim Yerdagi geomagnit holatga kamida besh sutka davomida ta'sir ko'rsatishi mumkin. Plazma xususiyatlariga qarab, bir necha kunlik uzluksiz bo'ronlar yoki davriy tebranishlar kuzatiladi. Magnit maydonining to'liq tinchlanishi va barqarorlashuvi 13–14-noyabrdan oldin yuz bermaydi.

Aloqa, texnologiya va insonlarga ta'siri

Kuchli geomagnit bo'ronlari sun'iy yo'ldosh navigatsiyasi (GPS), past chastotali radioaloqa tizimlarida qisqa muddatli uzilishlar va noaniqliklarni keltirib chiqarishi mumkin. O'zbekiston hududida elektr tarmoqlari va maishiy gadjetlar uchun bevosita jiddiy xavf yo'q, biroq telekommunikatsiya infratuzilmasi fon signallarida ozroq xatoliklar qayd etilishi mumkin.

Shu bilan birga, magnit maydonidagi o'zgarishlarga ta'sirchan bo'lgan insonlar, ayniqsa yurak-qon tomir kasalliklariga moyil shaxslar 7-14-noyabr oralig'ida bosh og'rig'i, holsizlik va qon bosimi o'ynashini his qilishlari mumkin. Bunday kunlarda og'ir jismoniy zo'riqishlardan tiyilish tavsiya etiladi.