AQSh aviatsiya dispetcherligi 2028 yilgacha disklardan voz kechadi

AQSh Federal aviatsiya boshqarmasi (FAA) o'zining havo harakatini boshqarish infratuzilmasida qo'llaniladigan disklardan (floppy disk) butunlay voz kechishini e'lon qildi. Loyiha doirasida mamlakat bo'ylab 435 ta ob'ektdagi to'rt o'n yillik tarixga ega axborot tizimlari 2028 yilning oxirigacha yangilanadi.

• FAA 1980-yillardan qolgan to'rtta eskirgan tizimni yagona Enterprise Information Display System (E-IDS) platformasiga almashtirmoqda.
• Yangi tizim dispetcherlarga ob-havo ma'lumotlari, parvoz ogohlantirishlari va boshqa operativ axborotlarni darhol taqdim etadi.
• Yangilanish dastlab Atlantik-Siti, Nashville, Rochester aeroportlari hamda Atlanta va Solt-Leyk-Siti markazlarida joriy etila boshlandi.
• O'tgan yili AQSh Kongressi havo harakatini yaxshilash uchun 12,5 milliard dollar mablag' ajratgan edi.

Eskirgan tizimlarni zamonaviylashtirish jarayoni

5 noyabr kuni FAA rahbari Brayan Bedford agentlik eskirgan qo'lda bajariladigan jarayonlardan voz kechayotganini ma'lum qildi. Avvallari disklar va 1980-yillarga oid to'rtta alohida tizimga tayanilgan bo'lsa, endilikda E-IDS yordamida barcha ma'lumotlar bitta ekranda jamlanadi. Bu dispetcherlarga ob-havo buzilishi, uskunalar nosozligi va parvoz cheklovlari haqida tezkor ma'lumot olish imkonini beradi.

Biroq FAAning muammolari faqat disklar bilan cheklanib qolmaydi. Agentlik hamon eBay orqali ehtiyot qismlarni qidirishga majbur bo'layotgan eski kompyuterlardan foydalanmoqda. O'tgan oyda optik kabellarning uzilishi va elektr zanjiridagi nosozliklar tufayli yuzaga kelgan reyslar kechikishi va bekor qilinishi holatlari eskirgan tarmoqlarning zaifligini ko'rsatib qo'ydi.

Jahon miqyosidagi o'xshash muammolar

Kritik infratuzilmalarning esok-eski texnologiyalardan voz kechishga qiynalishi faqat AQShga xos emas. 2025 yilning iyun oyida FAA qog'ozli parvoz varaqalari va Windows 95 ishlaydigan kompyuterlarni ham bosqichma-bosqich almashtirish rejalarini e'lon qilgan edi. 2024 yilda San-Fransisko shahri o'ning yengil metro tizimidagi diskli boshqaruvini almashtirish uchun Hitachi Rail bilan 212 million dollarlik shartnoma imzolagan edi.

Shuningdek, Germaniya Harbiy-dengiz kuchlari o'zining Brandenburg klassidagi fregatlarida ishlatiladigan 8 dyuymli disk yuritgichlarini almashtirish ustida ishlamoqda. Yaponiya hukumati esa faqat 2024 yilning iyun oyidagina davlat idoralariga hujjatlarni diskda topshirish talabini bekor qilgan edi.

Tarmoq va biznes uchun ahamiyati

E-IDS tizimiga o'tish aviatsiya xavfsizligini sezilarli darajada oshiradi va axborot almashinuvidagi uzilishlarning oldini oladi. Transport vazirligi va hukumat tomonidan ajratilayotgan milliardlab dollar investitsiyalar mamlakat transport tizimini zamonaviy talablarga moslashtirish hamda kelgusidagi ommaviy reys qoldirilishlarining oldini olishga xizmat qiladi.