Kanadadagi Wonder Valley sun'iy intellekt markazi

Kanadaning Alberta provinsiyasida sun'iy intellekt ehtiyojlari uchun mo'ljallangan ulkan Wonder Valley ma'lumotlar markazini qurish rejalashtirilmoqda. Ushbu yirik loyiha o'zining misli ko'rilmagan miqyosi va ekologiyaga ta'siri tufayli jamoatchilik e'tiborini tortdi. Yuta shtati universiteti fizigi Robert Devisning hisob-kitoblariga ko'ra, obyekt juda katta miqdorda issiqlik ajratib chiqaradi.

• Wonder Valley loyihasining qiymati 70 milliard dollarni tashkil etib, taxminan 9 GVt elektr energiyasini talab qiladi.
• Kompleksning umumiy issiqlik yuki kuniga 16-18 GVt ni tashkil etishi kutilmoqda.
• Yillik karbonat angidrid chiqindilari 30 million tonnaga yetib, Kanadaning umumiy chiqindilarining 4% dan oshishi mumkin.
• Mahalliy hukumat loyihani qattiq ekologik baholashdan ozod qilgani mahalliy aholi noroziligiga sabab bo'ldi.

Wonder Valley loyihasining ko'lami va xususiyatlari Qiymati 70 milliard dollarga baholangan loyihani taniqli investor Kevin O'Liri qo'llab-quvvatlamoqda. Markaz taxminan 9 GVt elektr energiyasini iste'mol qilishi ko'zda tutilgan. Elektr energiyasi umumiy tarmoqdan emas, balki bevosita maydonchaning o'zida o'rnatiladigan gaz generatorlari yordamida ishlab chiqarilishi rejalashtirilgan. Sturjen-Leyk jamoasining tub aholisi bo'lgan kri xalqining so'roviga binoan fizik Robert Devis dastlabki baholash ishlarini olib bordi. Uning so'zlariga ko'ra, gaz turbinalari va server uskunalari ishlayotganda ajralib chiqadigan umumiy issiqlik yuki 16-18 GVt atrofida bo'ladi. Olim bu ko'rsatkichni Xirosimaga tashlangan 23 ta atom bombasining energiyasiga qiyoslagan. ## Ekologik xavflar va uglerod chiqindilari Loyihaning asosiy o'ziga xosligi va xavfi — energiya manbalari va issiqlikning bir joyda to'planishidir. Oddiy energetika tizimida elektr energiyasi uzoq masofalarga tarqatilib, issiqlik ham hudud bo'ylab tarqaladi. Wonder Valley markazida esa energiya ishlab chiqarish va uni iste'mol qilish bitta hududda jamlanadi. Mutaxassislarning fikricha, obyektning yillik uglerod chiqindilari 30 million tonnaga yaqinlashishi mumkin. Bu ko'rsatkich butun Kanadaning umumiy chiqindilarining 4 foizidan ortig'ini tashkil qiladi. Bu esa atrof-muhitga jiddiy zarar yetkazishi mumkin bo'lgan omil sifatida ko'rilmoqda. ## Mahalliy aholi noroziligi va sud jarayonlari Markaz kri jamoasining rezervatsiyasidan taxminan 130 kilometr janubi-g'arbda, tub aholi o'zining an'anaviy yerlari deb hisoblaydigan hududda joylashishi rejalashtirilgan. Aprel oyida Alberta hukumati loyihani standart tizimlardan foydalanishini vaj qilib, uni qattiq ekologik baholashdan ozod qilgan edi. Bu qaror mahalliy aholining keskin e'tiroziga sabab bo'ldi. Sentyabr oyida jamoa ushbu istisnoni qayta ko'rib chiqish bo'yicha sudga ariza berdi. Alberta atrof-muhit vazirligi loyiha barcha zarur ruxsatnomalarni olishi shartligini bildirgan bo'lsa-da, mutaxassislar kompleks ekologik ekspertiza o'tkazilishini talab qilmoqda.