Hayyan AES: Xitoy dunyodagi eng yirik atom stansiyasini qurmoqda

31-oktabr kuni Xitoyning Shandun provinsiyasida “Hayyan” atom elektr stansiyasining uchinchi navbati qurilishi rasman boshlandi. Loyiha doirasida 5 va 6-energiya bloklarini bunyod etish ko'zda tutilgan bo'lib, ularga passiv xavfsizlik tizimiga ega CAP1000 reaktorlari o'rnatiladi. Ushbu stansiya to'liq passiv himoya texnologiyasiga asoslangan dunyodagi eng yirik atom obyektiga aylanadi.

• 5 va 6-energiya bloklarida CAP1000 reaktorlarini qurish ishlari boshlandi.
• Har bir yangi blokning quvvati 1,3 GVt, stansiyaning umumiy quvvati esa 7,6 GVtni tashkil etadi.
• Passiv xavfsizlik tizimi tashqi quvvatlarsiz 7,6 GVt quvvatli reaktorni 72 soat davomida sovitishi mumkin.
• Stansiya nafaqat elektr, balki markaziy issiqlik ham yetkazib beradi.

CAP1000 reaktorlarining texnik xususiyatlari CAP1000 reaktorlari uchinchi avlodga mansub AP1000 texnologiyasining xitoycha versiyasi hisoblanadi. Mazkur reaktorlarning asosiy ustunligi — nasos hamda klapanlarning ishlashi uchun tashqi elektr ta'minotini talab qilmaydigan passiv xavfsizlik tizimidir. Tizim tabiiy siklyatsiya va gravitatsiya kuchlari evaziga ishlaydi. Ishlab chiquvchilarning ta'kidlashicha, to'liq elektr energiyasi uzilib qolganda ham bu tizim reaktorni sovitish va himoya qobig'ining yaxlitligini 72 soat davomida ushlab turishga qodir. Bunda operatorlarning aralashuvi talab etilmaydi, bu esa favqulodda vaziyatlarda inson omilining salbiy ta'sirini nolga tushiradi.

Ekologik va iqtisodiy ahamiyati Barcha uchala navbat qurib bitkazilgach, Hayyan AESning umumiy o'rnatilgan quvvati 7,6 GVtga yetadi, yillik elektr ishlab chiqarish hajmi эsa 60,9 mlrd kVt·soatni tashkil qiladi. Bu ko'rsatkichlar stansiyani dunyodagi eng yirik xavfsiz atom obyektiga aylantiradi. Elektr energiyasidan tashqari, stansiya Hayyan va Jushan shaharlarining 400 mingga yaqin aholisini markaziy isitish tizimi bilan ta'minlaydi. Kelgusida qamrovni 25 ta uye darajasidagi shaharga kengaytirish va 150 million kvadrat metrdan ortiq binolarni issiqlik bilan ta'minlash rejalashtirilgan.

Xususiy sarmoya va kelajakdagi rejalar Uchinchi navbat loyihasida davlat organlari nazorat paketini saqlab qolgan holda xususiy kapital ishtirokiga ham yo'l ochilgan. Xitoy rasmiylari bu modelni atom energetikasidagi yirik milliy loyihalarga xususiy investitsiyalarni jalb qilishning namoyishi deb atamoqda. Xitoy tomonining baholashicha, ushbu loyiha yiliga taxminan 18,56 million tonna shartli yoqilg'ini tejash va karbonat angidrid chiqindilarini 48,63 million tonnaga qisqartirish imkonini beradi. Bu esa ekologik barqarorlikni ta'minlashda muhim qadamdir.