Koinotda materiya 9,7 pikokelvingacha sovitildi

Pekin universiteti professori Chen Syusun boshchiligidagi Xitoylik olimlar guruhi «Tyangun» orbital stansiyasida muhim ilmiy yutuqqa erishdi. Tajribalar davomida materiyani 9,7 pikokelvingacha sovitishga muvaffaq bo'lindi va bu fanda ma'lum bo'lgan eng sovuq Boze — Eynshteyn kondensatiga aylandi.

• «Tyangun» stansiyasidagi CAPR qurilmasi 2022-yil oktabridan beri tajribalar uchun foydalanib kelinmoqda.
• Rubidiy-87 atomlari buluti lazerlar, magnitlar va vakuum kameralari yordamida o'ta past haroratgacha sovitildi.
• Eриshilgan 9,7 pikokelvin harorati Boze — Eynshteyn kondensati tarixidagi mutlaq rekorddir.
• Orbital mikrotortishish sharoiti kvant holatini Yerga nisbatan uzoqroq saqlash imkonini berdi.

CAPR qurilmasi va fizik tajribaning borishi

O'ta past haroratlarga erishish uchun olimlar stansiyada o'rnatilgan maxsus CAPR qurilmasidan foydalandilar. Ushbu uskunalar majmuasi lazerlar, magnitlar va vakuum kameralarini o'z ichiga olib, rubidiy-87 atomlari bulutini qamrab olish va sovitish imkonini beradi. Boze — Eynshteyn kondensati materiyaning o'ziga xos holati bo'lib, bunda ko'plab alohida zarrachalar yagona kvant tizimi sifatida harakat qiladi.

Harorat qanchalik past bo'lsa, bunday kvant holati shunchalik uzoq saqlanib turadi va uning xossalari shunchalik aniq namoyon bo'ladi. Yer sharoitida tortishish kuchi tajribalarni cheklasa, koinotdagi mikrotortishish fiziklar uchun eng qulay sharoitni yaratib berdi.

Orbital tadqiqotlarning ahamiyati va istiqbollari

Xitoylik fiziklar erishgan bu muvaffaqiyat orbital laboratoriyalarning kvant materiyasini o'rganishdagi ulkan salohiyatini yana bir bor tasdiqladi. Koinotda atom bulutlarini Yerga qaraganda ancha uzoqroq vaqt davomida ushlab turish mumkin.

Bu esa fundamental fizika va kvant mexanikasi sohasidagi navbatdagi qadam bo'lib, olimlarga Yerda amalga oshirib bo'lmaydigan tajribalarni bajarishga yo'l ochadi.

Kelgusidagi texnologiyalar uchun ahamiyati

Eриshilgan bu natija kelgusida yanada mukammal kvant kompyuterlari, o'ta aniq datchiklar va o'lchov asboblarini yaratish uchun asos bo'lishi mumkin. Xususan, bunday texnologiyalar koinotda gravitatsion to'lqinlarni qidirish vositasi sifatida ham ko'rib chiqilmoqda.

Ilmiy yutuq nafaqat nazariy fizika, balki amaliy texnologiyalar rivojiga ham sezilarli ta'sir ko'rsatib, yuqori aniqlikdagi yangi avlod qurilmalarini ishlab chiqishga yo'l ochadi.