NASA Swift kosmik teleskopi 22 yillik faoliyatdan so'ng quladi

NASA ning Swift kosmik observatsiyasi o'zining uzoq yillik missiyasini yakunladi. Apparat boshqaruvsiz ravishda Yer atmosferasiga kirib, Sumatra orolining shimoliy qismida qulab tushdi va deyarli 22 yil davomida orbitada muvaffaqiyatli faoliyat yuritdi.

• Qurilma dastlab rejalashtirilgan muddatdan o'n barobar ko'proq xizmat qildi.
• Observatriyaning massasi taxminan 1450 kg ni tashkil etib, uning qismi atmosferada yondi.
• Teleskop o'z faoliyati davomida 2000 dan ortiq gamma-chaqnashlarni qayd etdi.

Tarix va asosiy ilmiy yutuqlar

Teleskop 2004-yil noyabr oyida uchirilgan bo'lib, uning dastlabki missiyasi ikki yilga mo'ljallangan edi. Apparatning asosiy vazifasi koinotdagi eng kuchli portlashlar hisoblangan gamma-chaqnashlarni tezkor aniqlash va o'rganishdan iborat edi.

Ish faoliyati davomida observatoriya 1400 ga yaqin o'ta yangi yulduzlarni kuzatdi, shuningdek, qora tuynuklar va boshqa kosmik hodisalarni o'rgandi. Oxirgi ilmiy kuzatuv 2026-yil 20-oktabrda amalga oshirildi va apparat 2018-yilda Neil Gehrels Swift Observatory deb qayta nomlandi.

Qutqarish urinishi va uning natijalari

Teleskopning umrini uzaytirish imkoniyati mavjud edi: 2025-yil sentabr oyida NASA Katalyst Space kompaniyasi bilan 30 million dollarlik shartnoma imzoladi. LINK deb nomlangan robotlashgan apparat Swift ni yuqoriroq orbitaga olib chiqishi kerak edi.

Biroq, 2026-yil iyulida uchirilgan LINK qurilmasining dvigatelida muammolar yuzaga keldi va u vazifani bajara olmadi. Sentyabr oyida qutqaruv apparatining o'zi ham orbitadan chiqib ketdi.

Kosmik sanoat uchun ahamiyati

NASA mutaxassislarining fikricha, hatto muvaffaqiyatsiz yakunlangan qutqarish urinishi ham sun'iy yo'ldoshlarga xizmat ko'rsatish texnologiyalarini sinovdan o'tkazishda foydali tajriba bo'ldi. Katta hajmdagi kosmik chiqindilarning Yer atmosferasiga kirishi odatiy holga aylangan bo'lib, kelgusida bu kabi holatlar ko'payishi mumkin.