Inson sochidan 30 barobar yupqa akkumulyator yaratildi

Janubiy Koreyaning Donguk universiteti tadqiqotchilari energetika sohasida muhim yutuqqa erishdilar. Ular qalinligi atigi 2,77 mikrometr bo‘lgan o‘ta yupqa qattiq jismli batareyani yaratishdi. Mazkur ishlanma tibbiy qurilmalar, miniatyur datchiklar hamda taqiladigan elektronika sohalarida qo‘llanishi mumkin.

• Batareyaning umumiy qalinligi 2,77 mkm bo‘lib, u inson sochidan taxminan 18-36 marta yupqaroqdir.
• Konstruksiyada alohida anod mavjud emas, litiy birinchi quvvatlash vaqtida to‘g‘ridan-to‘g‘ri tok qabul qiluvchiga o‘tiradi.
• Qalay va ugleroddan iborat maxsus ikki qatlamli qoplama litiyning yo‘qolishini nazorat qilishga yordam beradi.
• Qurilma 100 sikldan keyin 235,13 Vt·soat/l hajmiga ega energiya zichligini namoyish etdi.

Anodsiz qattiq jismli batareyalarning xususiyatlari

Energetika va materialshunoslik kafedrasi professori Xyon Sok Kim boshchiligidagi tadqiqotchilar anodsiz qattiq jismli akkumulyatorlarning asosiy muammolaridan birini hal qilishga harakat qilishdi. Bunday batareyalarda suyuq elektrolit qattiq material bilan almashtirilgan va alohida anod bo‘lmaydi. Birinchi quvvatlashda litiy katoddan tok qabul qiluvchiga o‘tirib, element ichida anodni hosil qiladi.

Biroq ko‘p martalik sikllar davomida litiy notekis taqsimlanishi mumkin. Metallning bir qismi tok qabul qiluvchi bilan elektr aloqasini yo‘qotib, o‘lik litiyga aylanadi. Natijada mavjud litiy miqdori asta-sekin kamayib, akkumulyatorning ishlash muddati va xususiyatlari yomonlashadi.

Qalay va uglerod qoplamasining roli

Ushbu muammoni bartaraf etish uchun olimlar tok qabul qiluvchi qoplamasining bir nechta variantlarini sinab ko‘rdilar. Mis asosiga surtilgan qalay va ugleroddan iborat ikki qatlamli tuzilma eng yaxshi natijani ko‘rsatdi.

Shuningdek, tadqiqotchilar tayyorlangan tok qabul qiluvchiga metall litiyning yupqa qatlamini surtishdi. Prelitirovaniya deb nomlanuvchi bu jarayon dastlabki sikllardagi yo‘qotishlarni qoplovchi qo‘shimcha metall zaxirasini yaratadi. Birinchi quvvatlash vaqtida qoplama ichida qalay va litiy qotishmasidan iborat uch o‘lchamli tuzilma hosil bo‘ladi.

Kelajakdagi texnologik ahamiyati

Tayyor akkumulyator vanadiy va litiy oksidiga asoslangan katoddan, litiy-fosfor oksinitridli qattiq elektrolitdan va yangi qoplamali mis tok qabul qiluvchidan iborat bo‘ldi. U yuzlab quvvatlash sikllaridan so‘ng o‘zining barqaror ko‘rsatkichlarini saqlab qoldi.

Bunday texnologiyalar kelgusida tibbiyot va mikroelektronika yo‘nalishidagi qurilmalarni yanada kichikroq hamda quvvatli qilish imkonini beradi. O‘zbekiston va boshqa mintaqalardagi IT va muhandislik mutaxassislari uchun bu kabi yangiliklar kelajakdagi gadjetlar arxitekturasini tushunishda muhim ahamiyat kasb etadi.